Fıkıh hem bir davranış şeklini hem de dinin hukuki yapıda olan kurallarını temsil etmek amacı ile kullanılan bir kavramdır.
Şems, " İlmin gayesi, Yaradan'a ulaşmaktır, ilahi aşktır. Aşka ulaşmayan ilim, ilim değildir. İlim seni aşka götürmüyorsa, cehalet ondan daha hayırlıdır" der.
İslami yasaların pratik ve teorik uygulamalarına verilen ad olan fıkıh kelimesi, fetva ile yakından ilgilidir. Fıkıh çalışmalarında bulunan bireylere ise fâkih ismi verilir. Bireylerin yapıp yapmamasının gerekliliğini bildiren fıkıh ilmi Hadis-i Şerif'te de geçer.
İslam hukukun ana özellikleri şunlardır; islam hukuku ilahidir,vicdanları terbiye eder ,iyi davranışlar özendirilip kötü davranışlar cezalandırılır,ilim ve ehliyet en başta gelir,günlük problemlere cevap aranır,ibadet,ahlak,hukuk tamamen iç içedir,gerçek manada kanun koyucu Allahtır,dini,nefsi,aklı,nesli ve aileyi ,malı ...
“Tafsîlî delillerden elde edilen amelî-şer„î hükümlerin, üzerine bina edildiği şeye Fıkıh Usûlü adı verilmektedir.” hükümleri tafsîlî delillerinden çıkarabilmeye yarayan kuralların tamamına Fıkıh Usûlü denir.” Şer„î-amelî hükümleri tafsîlî delillerinden çıkarabilmeye yarayan kuralların tamamına Fıkıh Usûlü denir.
Kelam İlminin Amacı & Doğru bilgi vererek insanları yanlış inançlardan korumak. Kişinin imanını taklit düzeyinden kurtarıp tahkikî bir iman derecesine yükseltmek. & Diğer İslam ilimleri için sağlam bir inanç temeli oluşturmak. & Amellerin bilinçli ve ihlaslı bir şekilde yerine getirilmesini sağlamak.
Fıkıh dersinin içeriğini; ibadet, ahlak ve sosyal hayat ile ilgili konular oluşturmaktadır. Bu derste öğrencilere teorik bilgiler vermenin yanı sıra davranış kazandırma da amaçlanmaktadır. Fıkıh dersinin alt yapısını; Temel Dini Bilgiler, Tefsir, Hadis ve diğer meslek dersleri oluşturmaktadır.
Saîd el-Kattân, Abdurrahman b. Mehdî, Ali b. Medînî, Yahyâ b. Maîn, Ahmed b. Hanbel ve Buhârî bu ilimde derin bilgisiyle tanınan âlimlerin başında yer alır.
"Allah size kolaylık diler, zorluk dilemez" (Bakara, 185), "Allah size güçlük çıkarmayı dilemez" (Maide, 6), "Allah size din hususunda hiçbir zorluk yüklemedi" (Hac, 78) mealindeki ayetler , İslam dininin temel özelliklerinden birisinin de zorlukları gidermek olduğunu sarih olarak vurgulamaktadır.
Usûl-i fıkıh tek başına bir ilim değildir. Usûl-i fıkıh merkeze alındığında; dil bilimleri, kelam, tarih, ahlak, mantık, analitik felsefe ile ilişkileri dikkate alınmalıdır.
