Osmanlı Devletinin ilk meclisi olan Mebusan Meclisi 23 Aralık 1876 tarihinde kuruldu. Yasama görevini ifa eden bu meclis sultan tarafından yönetilse de padişahın yetkilerini sınırlıyordu.
Meclis -i Mebusan , Osmanlı İmparatorluğu'nda, 23 Aralık 1876 tarihli Anayasa'ya (Kanuni Esasi) göre kurulmuş ve I. Meşrutiyet ve II. Meşrutiyet dönemlerinde görev yapmış yasama organıdır.
İki dereceli seçimler sonucu oluşan “Heyet-i Mebusan ” veya bazen ifade edildiği gibi “ Meclis-i Mebusan ”, 69'u Müslüman ve 46'sı Gayrimüslim 115 üyeden oluşuyordu. Mebusan Meclisi 'nin üye sayısı her 50.000 Osmanlı vatandaşına bir temsilci düşecek şekilde seçiliyordu. Seçim gizli oy ile yapılmaktaydı.
Meclis -i Mebûsan ilk kez 13 Aralık 1877'de toplandı. 93 Harbi'nin getirdiği sorunlar nedeniyle 'de kapatıldı .
Açılması 'de İstanbul'da toplanan son Osmanlı Meclisi Mebusanı'nda Mustafa Kemal Paşa Meclis Başkanlığına seçilmedi. Hatta Müdafaa-i Hukuk Grubu yerine de Felah-ı Vatan Grubu kuruldu.
İlk Osmanlı Mebusan Meclisi Pazartesi günü Dolmabahçe Sarayında Padişah II. Abdülhamit tarafından açılmıştır. Mebusan Meclisi 'nin ilk reisi padişah tarafından atanan Ahmet Vefik Paşa'dır (Armağan, 1978).
1920 Osmanlı Meclis-i Mebusanı ya da VI. Meclis-i Mebusan, 12 Ocak - tarihleri arasında görev yapan son Osmanlı Meclis-i Mebûsanı'dır.
Ayan Meclisi ya da Heyet-i Ayan , Osmanlı Devleti'nin Meşrutiyet sistemi içinde bir Senato veya bir Üst Kamara benzeri bir kurum olup, Meclis -i Mebusan (seçilmiş milletvekilleri) ile birlikte Meclis -i Umumî'yi (Genel Meclis ) meydana getiren ve 23 Aralık 1876 tarihli Kanûn-ı Esâsî'ye (Anayasa) göre kurulmuş yasama ...
Ardından 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nı gerekçe göstererek Haziran 1877'de Meclis-i Mebusan ' ın çalışmalarını da durdurdu. ... Mebusan Meclisinde hükümetin savaş politikalarına yöneltilen ağır eleştiriler üzerine Abdülhamid meclisi 'de süresiz olarak kapattı.
II . Abdülhamid iç ve dış baskılar yüzünden meşrutiyeti ilan etmiş ve Mithat Paşa'yı sadrazam yapmıştı. Bundan dolayı ilk işi de, meşrutiyetin mimarı Mithat Paşa'yı sürgüne göndermek oldu. Ardından 1877-1878 Osmanlı -Rus Savaşı'nı gerekçe göstererek Haziran 1877'de Meclis -i Mebusan 'ın çalışmalarını da durdurdu.
MİSAK-I MİLLİ KARARLARI ()
Erzurum ve Sivas kongreleri kararları Mebusan Meclisi tarafından da kabul edilmiştir. Misak-ı Milli'nin kabul edilmesi ile İtilaf Devletleri İstanbul'u işgal etmiş ve Mebusan Meclisi basılmıştır ().
Ülke genelinde seçilerek İstanbul'a gelen mebusların sayısı 69'u Müslüman ve 46'sı Gayrimüslim olmak üzere 115'tir. İlk Osmanlı Mebusan Meclisi Pazartesi günü Dolmabahçe Sarayında Padişah II. Abdülhamit tarafından açılmıştır.
Son Osmanlı Meclisi Amasya Görüşmeleri'nde alınan kararlar üzerine 'de İstanbul'da toplandı . Mecliste İstanbul Hükümeti ve Anadolu halkını temsil eden milletvekilleri bulunuyordu.
tarihinde son Osmanlı Mebusan Meclisi çalışmalara başladı. tarihinde yapılan 5. toplantıda İstanbul Milletvekili Reşat Hikmet Bey Meclis Başkanlığı'na getirildi. tarihli meclis toplantısının ikinci birleşiminde Milli And (Misak-ı Millî) görüşüldü.
Âyan (toplumun önde gelenleri) Meclisi üyelerini Padişah seçerdi ve sayıları mebusların (Milletvekili) üçte birini geçmezdi. Âyanın başkan ve üyeleri güvenilir, itibarlı ve 40 yaşını geçmiş kimseler olurdu.
İkinci dönem Meclis-i Mebusanı 1877-1878 Osmanlı Rus Savaşının en şiddetli döneminde açılmış ve önemli ülke meseleleri ile uğraşmak zorunda kalmıştır. Neticede, Sultan II . Abdülhamit Kanun- ı Esasî'nin kendisine tanıdığı yetkiye dâyanarak Meclisi süresiz tatil etti ve Anayasayı askıya aldı ().
Misak-ı Milli kararlarına bozulan İtilaf Devletleri 0'de İstanbul'u resmen işgal ettiler. İtilaf Devletlerinin baskıları sonunda zaten çalışması iyice imkansız hale gelen Meclis -i Mebusan padişah Vahdettin tarafından 'de kapatıldı.
Önemi : Milli mücadelenin planı hazırlanmıştır. ... Milli mücadelenin kararları Osmanlı meclisinde kabul edilince meşruiyet kazanmıştır. Misak-i Milli kararları halk meclisinde kabul edildiği için halk iradesinin yansımasıdır.
MEBUSAN MECLİSİNİN AÇILMASI () Çünkü kendi aleyhlerine bir karar beklememişlerdir. Ayrıca yapılacak barış antlaşmasını (sevr) onaylatmayı düşünmüşler.
